پژوهش‌های کیفی در برنامه درسی

چکیده هدف مطالعه حاضر بررسی و تحلیل موضوعات "اجتماعی" در مقالات منتشر شده در مجلات علمی حوزۀ برنامه درسی است. برای تحلیل مقالات از روش سنتز پژوهی استفاده شده و ملاک انتخاب مقالات برای بررسی درج دو مفهوم "اجتماعی" و "برنامه درسی" در عنوان بوده است که بر این اساس 29 مقاله مورد مطالعه قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد استفاده از موضوعات اجتماعی و ترکیب آن با سایر مفاهیم (عمدتاً به صورت پیشوند) در مقالات با تنوع زیاد و در مواردی بدون توجه به معنی آنها در بافت صورت گرفته است. همچنین در اکثر مقالات مفهوم " اجتماعی" در ترکیب با سایر مفاهیم نیز بدون توجه دقیق به معنی و ابعاد آن مورد استفاده قرار گرفته است. یکی دیگر از موارد خیلی مهم، تخصص نویسندگان مقالات است که عمدتاً در حوزه علوم تربیتی و برنامه درسی قرار دارد. موضوع قابل توجه دیگر به‏کار بردن مفاهیم ترکیبی با مفهوم "اجتماعی" در دامنه‏ای وسیع و بعضاً بدون ارتباط با هم است.

چکیده هدف پژوهش حاضر،واکاوی وتبیین استراتژی های سنجش و ارزش یابی دربرنامه درسی متوسطۀ اوّل است. رویکردانجام پژوهش، کیفی با متد تحلیل محتوای قراردادی است. جامعه پژوهش، صاحب نظران کلیدی سنجش وارزش یابی استان گلستان بودندکه با روش نمونه گیری گلوله برفی ملاک محور، تعداد20 نفرتا اشباع داده ها،ازطریق مصاحبۀ نیمه ساختاریافته درپژوهش شرکت داده شدند. داده ها بااستفاده از روش کد گذاری ونرم افزار MAXQDA درسه گام کشف مفاهیم، زیرمقوله ومقولۀ اصلی تحلیل شدند. براساس یافته ها، استراتژی های سنجش وارزش یابی در برنامه درسی متوسطه اوّل درچهار مقوله اصلی سلسله مراتبی، فراگیر محور، متخصّص محور وآمیخته دسته بندی شده است. سلسله مراتبی مبتنی برهدف وعمل نگری ، فراگیرمحوری مبتنی برنیاز، متخصص محور براساس نظر و هم چنین آمیخته را می توان مبتنی برمشارکت وچندبعدی دانست. یافته ها حاکی است، دورۀ متوسطۀ اوّل کشورما با چالش زیادی در زمینۀ سنجش وارزش یابی دربرنامۀ درسی روبرو است. بنابراین رفع آن با کاربرد صحیح استراتژی های سنجش وارزش یابی دربرنامه درسی این دوره توسّط دبیران با برگزاری کارگاه های آموزشی امکان پذیر خواهد بود.

چکیده مهندسی ارزش یکی از موفق ترین رویکردهای حل مسئله، کاهش هزینه و بهبود عملکرد و کیفیت است. ارتقای مستمر کیفیت آموزش و پرورش، هدف غایی ارزیابی آموزشی کشور است. در این راستا ارزیابی درونی، قضاوت در مورد کیفیت و دستیابی به اهداف نظام آموزش را ممکن می سازد. در سال های بعد از انقلاب اسلامی توجه به کیفیت آموزشی به خصوص در آموزش و پرورش بیش از پیش اهمیت یافته است.
این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ روش شبه آزمایشی بود. تعداد 50 دانش آموز دختر مقطع متوسطه که در نیم سال اول سال تحصیلی 1400 – 99 تحصیل می کردند،در این نوع نمونه گیری از کل دانش آموزان به تعداد 50 نفر با انجام عمل قرعه کشی دو کلاس ۲۵ نفره یک کلاس به عنوان گروه کنترل و یک کلاس به عنوان گروه آزمایش انتخاب شد. در این پژوهش دو شاخص عمده میزان ناثیر مهندسی ارزش و کیفیت آموزش دوره متوسطه در دو گروه با یک پیش آزمون و دو پس آزمون مورد بررسی قرار گرفت.
نتایج به دست آمده نشان می دهد،اختلاف معناداری بین استراتژی مهندسی ارزش در به کارگیری حداکثر اندیشه ها و خلاقیت معلمان و کارکنان مدرسه و نیز والدین و دانش آموزان بین دو گروه کنترل و آزمایش وجود دارد. پس با نتایج حاصل شده از پیش آزمون و پس آزمون در دو گروه می توان گفت که استراتژی مهندسی ارزش در به کارگیری حداکثر اندیشه ها و خلاقیت معلمان و کارکنان مدرسه و نیز والدین و دانش آموزان موثر است.

چکیده هدف از این پژوهش قوم نگاری چالش های معلمان غیر بومی در مدارس دارای خرده فرهنگ های بومی است. روش کیفی از نوع قوم نگارانه وجامعه شامل کلیه مدارس دوره ابتدایی و جامعه بومی شهرستان مرزی لاین است. پس از تحلیل یافته ها به کمک روش تحلیل محتوای موضوعی یافته ها در9 مولفه از جمله ناتوانایی های معلمان غیر بومی در محیط های بومی،ترس بومیان از ضعیف شدن فرهنگ بومی منطقه،ناتوانی معلمان غیر بومی در کنترل دانش آموزان در مناطق چند زبانه،عدم برخورداری معلمان غیر بومی از اطلاعات بومی جهت آموزش و عملکرد بهتر دانش آموزان،استقبال جامعه بومی از معلمان بومی در جهت یادگیری و ایجاد انگیزه در دانش آموزان،مشکلات ارتباطی معلمان غیر بومی با جامعه بومی ،عدم اعتماد بومیان به افراد برون گروهی ، نگرانی ازالگو بردای بومیان از فرهنگ غیر بومی،عدم ویژگی های مربوط به محیط بومی در معلمان غیر بومی شناسایی شدند و مدل مفهومی چالش های معلمان غیر بومی مشخص شد. از آنجایی که کشور ایران دارای خرده فرهنگ های بومی و قومی متنوع می باشد در راستای توجه به اصل عدالت آموزشی پیشنهاد می شود برنامه درسی پاسخگویی فرهنگی متناسب با سیستم های جوامع بومی تدوین و ارائه شود

چکیده پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتب درس دین وزندگی دوره‌ی متوسطه دوم از منظر میزان توجه به رویکرد تربیت عرفانی اجرا شده است. روش پژوهش توصیفی و از نوع پژوهش کیفی و رویکرد پژوهش کاربردی بود. جامعه پژوهش، کتابهای دین و زندگی دوره ی متوسطه در سال تحصیلی 1398-99 بود که به صورت هدفمند کتابهای دین و زندگی دوره دوم متوسطه به همراه پیش دانشگاهی به عنوان نمونه در نظر گرفته شدند. ابزار گردآوری داده ها، نمونه برگ تحلیل محتوای کتابهای درسی بر مبنای شاخصها و اصول تربیت عرفانی براساس حکمت سینوی و با اقتباس از بهشتی و ناظر حسین آبادی(1391) می باشد. یافته های پژوهش نشان داد: درمجموع643 بار به محورها و مؤلفه‌های مفهومی مرتبط با تربیت عرفانی توجه شده که میزان آن در پایه‌های اول 170، در پایه دوم 165، در پایه سوم 240 و در پیش‌دانشگاهی 68 مرتبه است؛ جدای اینکه در دوره پیش‌دانشگاهی به عناصر تربیت عرفانی کمتر توجه شده است، اما عنصر شریعت‌محوری درکل و خصوصاً در پایه اول (با 4 بار تکرار)،کمترین حد توجه را داشت عنصری که ازمحوری‌ترین عناصر تربیت عرفانی بوده و عرفان واقعی را از سایر عرفان‌ها متمایز می‌کند.

چکیده در فلسفه تعلیم و تربیت هیچ نقطه نظری مهم تر از تاکید آن بر مشارکت یادگیرنده در شکل گیری اهداف آموزشی نیست. برنامه ‌های درسی نقش موثری در کسب موفقیت یا شکست در دستیابی به اهداف مورد نظر نظام‌ های آموزشی، دارند. این مقاله با هدف تبیین برنامه درسی مذاکره‌ای تنظیم شده و ضمن بیان اصول و مبانی برنامه درسی مذاکره‌ای، به بررسی فرصت‌ ها و چالش‌ های ناشی از طراحی و اجرای این نوع برنامه درسی می‌ پردازد. ماهیت این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی است. داده‌ ها بر اساس یک طرح پژوهش کیفی از نوع سنتز‌ پژوهی جمع ‌آوری شده‌اند. فرآیند پژوهش در طی 6 گام متوالی صورت گرفته است. بر حسب نتایج مطالعه، اجرای برنامه درسی مذاکره‌ای جهت پاسخ گویی به نیاز های جدید جوامع ضرورت دارد. مذاکره در مورد برنامه‌ی درسی می‌ تواند تعامل را بهبود بخشیده و باعث تحقق بخشی از اهداف مهم عاطفی گردد.