نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مدیریت آموزشی دانشگاه آزاد

2 سردبیررشد آموزش مشاور مدرسه

چکیده

عدم کارآمدی برنامه های درسی علوم انسانی برای دانشجویان، مهمترین توجیه بازنگری آنهاست زیرا رشته های فعلی برای آینده ای که دانشجویان به آن ورود پیدا می کنند، از کارآمدی چندانی برخوردار نیست. در پژوهش حاضر ، دلالت های مبتنی بر یافته های مقالات علمی، با هم ترکیب شدند. روش پژوهش حاضر، شناسایی دلالت های حکمت بازنگری برنامه های درسی علوم انسانی مبتنی برآینده پژوهی است. پژوهش حاضر بر اساس روش فراترکیب (سندلوساکی و باروساو ،2007) تعیین شده و محیط پژوهش را کلیه مقالات منتشر شده طی سالهای 1371 تا 1400 تشکیل داده اند.شیوه نمونه گیری هدفمند و به شیوه اشباع نظری داده ها بوده است. لذا از بین 53 مقالات انتخاب شده اولیه 31 مقاله براساس داشتن شرایط ورود به پژوهش انتخاب شدند. تحلیل داده ها به شیوه کُد گذاری باز، محوری و انتخابی، تحلیل داده ها صورت گرفت. یافته های پژوهش نشان داد،فرسودگی رشته ها، بی خاصیتی رشته ها، نظام مند نبودن رشته ها، بی تدبیر بودن رشته ها، ضعف ساختاری رشته ها، محدود بودن رشته ها، عملی نبودن رشته ها، پویا نبودن رشته ها، ایدئولوژی ضعیف رشته ها، میان رشته ای نبودن رشته ها،آسیب های جدی علوم انسانی موجود است و در نتیجه دلالت های بازنگری علوم انسانی بر این اساس باید تدوین و ارائه گردد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Identify the implications of the wisdom of human-based review Futurism in a hybrid way

نویسندگان [English]

  • Farhad Shsfiepoor 1
  • haniyeh maleki 2

1

2 سردبیر

چکیده [English]

بازنگری علوم انسانی با نگاه آینده پژوهی به دلیل آماده سازی دانشجویان برای رویارویی با مسائل و مشکلات و چالش های آینده امری ضروری و لازم است. نگاه آینده پژوهی در واقع حرکت به سوی آینده، متناسب با مقتضیات و شرایط آن است. آینده پژوهی مشتمل بر مجموعه دانش وتلاشهایی است که بااستفاده از تجزیه و تحلیل منابع، الگوها و عوامل تغییر و یا ثبات، به تجسم آینده های بالقوه و برنامه ریزی برای آنها می پردازد. آینده پژوهی ، پیش بینی اساس و پیش نیاز هر نوع برنامه ریزی های آموزشی است. در شرایط فعلی پیش بینی افق های دور به سختی صورت می پذیرد. گاهی حوادثی غیر منتظره پایه و اساس برنامه ها از جمله برنامه ریزی های آموزشی را به صورت چشمگیری به هم می ریزد(عراقیه و باقرنژاد،1397).طراحی برنامه های درسی علوم انسانی در بهبود وضعیت اجتماع آینده و معنابخشی به سبک زندگی افراد نقش اساسی دارد و باید از این بابت در دانشگاهها به آنها توجهی خاص شود که در چنین حالتی می توان شاهد نقش دانشگاهها در بهبود جامعه بود. بنابه مطالعات کاظمی نجف آبادی(1392)آینده پژوهی در برنامه ریزی درسی، راهبردی مؤثر برای توجه جدی به چالش های کنونی و ارائه رهیافت های مقطعی و تفکر در خصوص چالش های آینده و نحوه مواجهه و قدرت یابی در آن عرصه هاست.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Curriculum
  • Wisdom Review
  • Humanities
  • Futurology
اعتمادی زاده، هدایت الله.، لیاقتدار، محمدجواد.، نصر، احمدرضا.،  موسی پور، نعمت‌الله. (1390). «تأملی بر پژوهش میان‌رشته‌ای در آموزش عالی»، فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی. سال دوم. شماره 9، بهار و تابستان، ص 50-15.
ایمانی، محمدتقی.، کلاته ساداتی، احمد. (1391). «آسیب‌شناسی روش توسعه علوم انسانی در ایران»، فصلنامه راهبرد فرهنگ، دوره 5، شماره 19، صص 51-27.
بلاغت، جواد. (1390). «بررسی چالش‌های توسعه علوم انسانی و میان رشته‌های آن در ایران: (مطالعه موردی رشته علوم تربیتی 3 با  میان رشته‌های آموزش‌وپرورش پیش‌دبستانی، دبستانی و تطبیقی)»، فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، دوره سوم، شماره 4، پاییز، صص 129-117.
جاودانی مقدم، مهدی. (1388). «آسیب‌شناسی علوم انسانی در ایران»، مجله الکترونیکی فارابی، شماره 5، صص 1-9.
جمشیدی توانا، اعظم.،  امام‌جمعه، محمدرضا. (1395). «بررسی تأثیر کارورزی فکورانه در برنامه درسی تربیت‌معلم بر رشد شایستگی‌های دانشجو معلمان»، پژوهش‌های برنامه درسی ایران، دوره ششم، شماره 5،5-21.
جهان، جواد.، ادیب منش، مرزبان.، پاک‌سرشت، محمد. (1396). «تبیین و تحلیل عناصر و مؤلفه‌های برنامه درسی عمل فکورانه (عمل‌گرای شوابی) بر اساس منابع و اسناد معتبر علمی»، فصلنامه پژوهش‌های کیفی در برنامه درسی دانشگاه علامه طباطبایی تهران، سال دوم، شماره 6، بهار، صص 42-1.
جهان، جواد.،  فقیهی، علیرضا.، پیرانی، ذبیح. (1396). «بازشناسی کیفی ابعاد و مؤلفه‌های برنامه درسی مبتنی بر عمل فکورانه»، پژوهشنامه تربیتی، سال دوازدهم، شماره 50، صص 50-23.
حاتمی، جواد. (1395). «چالش آموزش علوم انسانی در دانشگاه‌های ایران: یک مطالعه کیفی»، فصلنامه پژوهش در نظام‌های آموزشی، دوره 10، شماره 32، بهار، صص 17-1.
حاتمی، محمدرضا.، روشن چشم، حامد. (1391). «ماهیت رویکرد میان‌رشته‌ای در حوزه علوم انسانی با تأکید بر اندیشه‌های هابرماس» فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، دوره 5، شماره 1(پیاپی 17)، صص 116-99.
خلخالی، مرتضی. (1373). «در هم تنیدن برنامه‌های درسی در آموزش عالی» فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، دوره 2، شماره 2(6)، صص 124-109.
داوری اردکانی، رضا. (1389). «نظریه اجتماعی: علوم انسانی را برای چه می‌خواهیم؟»، دوماهنامه سوره اندیشه، شماره 46 و 47، آذر و دی‌ماه، صص 122-117.
ذکایی، محمد سعید.، شجاعی باغینی، نیما. (1392). «تغییر رشته‌ای‌ها انگیزه‌ها، انتظارها و ارزیابی دانشجویان رشته‌های غیر مرتبط از تحصیل در علوم انسانی»، فصلنامه علمی-پژوهشی علوم اجتماعی(دانشگاه علامه طباطبائی)، شماره 63، صص175-128.
سوزنچی، حسین. (1388). «تأملی در باب بایسته‌های تحول در علوم انسانی: حرکت به سمت تحقق علوم انسانی اسلامی»، فصلنامه علمی-پژوهشی راهبرد فرهنگ، شماره پنجم، بهار، صص 27-7.
شریفی، احمدحسین. (1393). «مبانی علوم انسانی اسلامی»، تهران؛ انتشارات آفتاب توسعه.
شیخی مهرآبادی، آزاده.، اصلانی، شیلان. (1397). «بازنگری برنامه‌های درسی و چالش‌های پیش روی آن»، ششمین کنگره علمی پژوهشی توسعه و ترویج علوم تربیتی و روانشناسی در ایران، تهران.
صادقی فسایی، سهیلا.، عالی زاده، عباس. (1397). «از انتخاب تا تغییر رشته تحصیلی: امکان نوع شناسی مهاجران تحصیلی»، دو فصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی، شماره دهم، بهار و تابستان، صص 90-65.
عراقیه، علیرضا.، باقرنژاد، رقیه. (1397). «تبیین آینده‌پژوهی در ارتقاء برنامه‌های درسی»، دومین کنفرانس بین‌المللی تحولات نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری، تهران
عزیزی، نعمت اله.، پارسا، سیداحمد. (1390). «آسیب‌شناسی ناکارآمدی تحقیقات در حوزه علوم انسانی: بررسی را‌ههای بهبود عملکرد پژوهشی اعضای هیئت‌علمی در علوم انسانی»، اولین همایش بین‌المللی مدیریت، آینده‌نگری، کارآفرینی و صنعت در آموزش عالی، سنندج
عیاری، لیلا.، سید کلان، سید محمد.، آزاد، رسول. (1392). «ارزیابی کیفیت برنامه‌های درسی دانشگاهی مناطق محروم با رویکرد انتقادی (مطالعه موردی؛ دانشگاه‌های مناطق محروم اردبیل)»، دو فصلنامه مطالعات برنامه درسی آموزش عالی، سال 4، شماره 8، صص 88-77.
قبادی، حسینعلی. (1385). «آسیب‌شناسی علوم انسانی در ایران»، کنگره ملی علوم انسانی، تهران
قلی زاده، حسین.، آهنچیان، محمدرضا.، کوهساری، معصومه.، نوفرستی، علی. (1396). «تجربه بازنگری برنامه درسی رشته مدیریت آموزشی در دانشگاه فردوسی مشهد»، فصلنامه علمی-پژوهشی نامه آموزش عالی، دوره 10، شماره 40، زمستان، صص 124-97.
قلی پور، حسین.، چیت‌سازیان، علیرضا. (1396). «ابعاد و مؤلفه‌های تحول در علوم انسانی در اندیشه مقام معظم رهبری و دلالت‌های آن بر علوم انسانی مطلوب جمهوری اسلامی»، فصلنامه علمی-پژوهشی راهبرد فرهنگ، شماره سی و هفتم، بهار، صص 124-97.
قنبری، سیروس.،  اردلان، محمدرضا.، کریمی، ایمان. (1394). «تأثیر چالش‌های ارزشیابی آموخته‌های دانشجویان بر رویکرد مطالعه عمل فکورانه»، دوماهنامه علمی- پژوهشی راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، دوره 1، شماره 2.
کاظمی نجف‌آبادی، عفت. (1392). «آینده‌پژوهی و تغییر در برنامه‌های درسی»، همایش ملی تغییر در برنامه درسی دوره‌های آموزش‌وپرورش، صص 433-431
کرمی، مرتضی.،  وقاری زمهریر، زهرا. (1395). «ساختار بهینه تدوین و بازنگری برنامه درسی آموزش عالی: تجربه دانشگاه فردوسی مشهد»، کنگره ملی آموزش عالی ایران، صص 6-1.
کریمی، وجیهه.، نوه ابراهیم، عبدالرحیم.، آراسته، حمیدرضا.، بهرنگی، محمدرضا. (1394). «شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های مدیریت توسعه علوم انسانی؛ ارائه یک مدل مفهومی»، فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، دوره 21، شماره 3، صص 169-151.
کشاورزی، مهدی.، یارمحمدیان، محمدحسین.، نادی، محمدعلی. (1396). «محتوای برنامه درسی مبتنی بر توسعه آینده‌پژوهی در آموزش عالی ایران: پژوهش کیفی»، دو فصلنامه مطالعات برنامه درسی آموزش عالی سال 8، شماره 61، پاییز و زمستان، صص 138-119.
محمودی، مریم.، خادمی کله لو، محمد. (1395). «آسیب‌شناسی فرایند تأسیس رشته‌های جدید دانشگاهی در ایران» دو فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات برنامه درسی آموزش عالی، سال 7، شماره 13، بهار و تابستان، صص 215-188.
مقدسی فرد، حمید. (1385). «آسیب‌شناسی علوم انسانی و رشته‌های آن، اصلاح ساختار کلاس با نظریه رشته علوم اجتماعی»، همایش ملی کنگره علوم انسانی.
ملکی، فخری. (1387). «تأملی در برخی دیدگاه‌های علوم انسانی»، فصلنامه علمی-پژوهشی فلسفه و کلام»، ماهنامه رشد آموزش معارف اسلامی، س 20، ش 68
مهرمحمدی، محمود. (1387). «غفلت زدایی از ابعاد و مؤلفه‌های برنامه درسی ناگفته (مغفول)». سخنرانی ارائه‌شده در دومین نشست ماهیانه انجمن مطالعات برنامه درسی ایران
میرزاپور ارمکی، ابوالفضل. (1390). «اهمیت و ضرورت تحول علوم انسانی و تولید علم دینی و راهکارهای تحقق آن»، رهیافت، ش 49
نصر، احمدرضا.، سولومونیدز، این.، کامرون، الیسون. (1392). «علل و چگونگی تدوین درس جدید و موانع آن در دانشگاه‌های استرالیا»، دو فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهش و نگارش، دوره 17، شماره 29، شمار پیاپی 29، پاییز و زمستان، صص 42-18.
نورآبادی، سولماز.،  احمدی، پروین.، دبیری اصفهانی، عذرا.، فراستخواه، مقصود. (1393). «ضرورت و امکان تغییر برنامه درسی مصوب نظام آموزش عالی ایران به برنامه درسی تلفیقی (مطالعه موردی: گرایش مدیریت آموزشی، دوره کارشناسی)»، فصلنامه آموزش و ارزشیابی، سال هفتم، شماره 25، بهار، صص 122-101.
نیلی احمدآبادی، محمدرضا. (1392). «جایگاه تعلیم و تربیت اسلامی در علوم انسانی»، پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی سال سیزدهم، شماره دوم، تابستان، صص 186-171.
اعتمادی زاده، هدایت الله.، لیاقتدار، محمدجواد.، نصر، احمدرضا.،  موسی پور، نعمت‌الله. (1390). «تأملی بر پژوهش میان‌رشته‌ای در آموزش عالی»، فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی. سال دوم. شماره 9، بهار و تابستان، ص 50-15.
ایمانی، محمدتقی.، کلاته ساداتی، احمد. (1391). «آسیب‌شناسی روش توسعه علوم انسانی در ایران»، فصلنامه راهبرد فرهنگ، دوره 5، شماره 19، صص 51-27.
بلاغت، جواد. (1390). «بررسی چالش‌های توسعه علوم انسانی و میان رشته‌های آن در ایران: (مطالعه موردی رشته علوم تربیتی 3 با  میان رشته‌های آموزش‌وپرورش پیش‌دبستانی، دبستانی و تطبیقی)»، فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، دوره سوم، شماره 4، پاییز، صص 129-117.
جاودانی مقدم، مهدی. (1388). «آسیب‌شناسی علوم انسانی در ایران»، مجله الکترونیکی فارابی، شماره 5، صص 1-9.
جمشیدی توانا، اعظم.،  امام‌جمعه، محمدرضا. (1395). «بررسی تأثیر کارورزی فکورانه در برنامه درسی تربیت‌معلم بر رشد شایستگی‌های دانشجو معلمان»، پژوهش‌های برنامه درسی ایران، دوره ششم، شماره 5،5-21.
جهان، جواد.، ادیب منش، مرزبان.، پاک‌سرشت، محمد. (1396). «تبیین و تحلیل عناصر و مؤلفه‌های برنامه درسی عمل فکورانه (عمل‌گرای شوابی) بر اساس منابع و اسناد معتبر علمی»، فصلنامه پژوهش‌های کیفی در برنامه درسی دانشگاه علامه طباطبایی تهران، سال دوم، شماره 6، بهار، صص 42-1.
جهان، جواد.،  فقیهی، علیرضا.، پیرانی، ذبیح. (1396). «بازشناسی کیفی ابعاد و مؤلفه‌های برنامه درسی مبتنی بر عمل فکورانه»، پژوهشنامه تربیتی، سال دوازدهم، شماره 50، صص 50-23.
حاتمی، جواد. (1395). «چالش آموزش علوم انسانی در دانشگاه‌های ایران: یک مطالعه کیفی»، فصلنامه پژوهش در نظام‌های آموزشی، دوره 10، شماره 32، بهار، صص 17-1.
حاتمی، محمدرضا.، روشن چشم، حامد. (1391). «ماهیت رویکرد میان‌رشته‌ای در حوزه علوم انسانی با تأکید بر اندیشه‌های هابرماس» فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، دوره 5، شماره 1(پیاپی 17)، صص 116-99.
خلخالی، مرتضی. (1373). «در هم تنیدن برنامه‌های درسی در آموزش عالی» فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، دوره 2، شماره 2(6)، صص 124-109.
داوری اردکانی، رضا. (1389). «نظریه اجتماعی: علوم انسانی را برای چه می‌خواهیم؟»، دوماهنامه سوره اندیشه، شماره 46 و 47، آذر و دی‌ماه، صص 122-117.
ذکایی، محمد سعید.، شجاعی باغینی، نیما. (1392). «تغییر رشته‌ای‌ها انگیزه‌ها، انتظارها و ارزیابی دانشجویان رشته‌های غیر مرتبط از تحصیل در علوم انسانی»، فصلنامه علمی-پژوهشی علوم اجتماعی(دانشگاه علامه طباطبائی)، شماره 63، صص175-128.
سوزنچی، حسین. (1388). «تأملی در باب بایسته‌های تحول در علوم انسانی: حرکت به سمت تحقق علوم انسانی اسلامی»، فصلنامه علمی-پژوهشی راهبرد فرهنگ، شماره پنجم، بهار، صص 27-7.
شریفی، احمدحسین. (1393). «مبانی علوم انسانی اسلامی»، تهران؛ انتشارات آفتاب توسعه.
شیخی مهرآبادی، آزاده.، اصلانی، شیلان. (1397). «بازنگری برنامه‌های درسی و چالش‌های پیش روی آن»، ششمین کنگره علمی پژوهشی توسعه و ترویج علوم تربیتی و روانشناسی در ایران، تهران.
صادقی فسایی، سهیلا.، عالی زاده، عباس. (1397). «از انتخاب تا تغییر رشته تحصیلی: امکان نوع شناسی مهاجران تحصیلی»، دو فصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی، شماره دهم، بهار و تابستان، صص 90-65.
عراقیه، علیرضا.، باقرنژاد، رقیه. (1397). «تبیین آینده‌پژوهی در ارتقاء برنامه‌های درسی»، دومین کنفرانس بین‌المللی تحولات نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری، تهران
عزیزی، نعمت اله.، پارسا، سیداحمد. (1390). «آسیب‌شناسی ناکارآمدی تحقیقات در حوزه علوم انسانی: بررسی را‌ههای بهبود عملکرد پژوهشی اعضای هیئت‌علمی در علوم انسانی»، اولین همایش بین‌المللی مدیریت، آینده‌نگری، کارآفرینی و صنعت در آموزش عالی، سنندج
عیاری، لیلا.، سید کلان، سید محمد.، آزاد، رسول. (1392). «ارزیابی کیفیت برنامه‌های درسی دانشگاهی مناطق محروم با رویکرد انتقادی (مطالعه موردی؛ دانشگاه‌های مناطق محروم اردبیل)»، دو فصلنامه مطالعات برنامه درسی آموزش عالی، سال 4، شماره 8، صص 88-77.
قبادی، حسینعلی. (1385). «آسیب‌شناسی علوم انسانی در ایران»، کنگره ملی علوم انسانی، تهران
قلی زاده، حسین.، آهنچیان، محمدرضا.، کوهساری، معصومه.، نوفرستی، علی. (1396). «تجربه بازنگری برنامه درسی رشته مدیریت آموزشی در دانشگاه فردوسی مشهد»، فصلنامه علمی-پژوهشی نامه آموزش عالی، دوره 10، شماره 40، زمستان، صص 124-97.
قلی پور، حسین.، چیت‌سازیان، علیرضا. (1396). «ابعاد و مؤلفه‌های تحول در علوم انسانی در اندیشه مقام معظم رهبری و دلالت‌های آن بر علوم انسانی مطلوب جمهوری اسلامی»، فصلنامه علمی-پژوهشی راهبرد فرهنگ، شماره سی و هفتم، بهار، صص 124-97.
قنبری، سیروس.،  اردلان، محمدرضا.، کریمی، ایمان. (1394). «تأثیر چالش‌های ارزشیابی آموخته‌های دانشجویان بر رویکرد مطالعه عمل فکورانه»، دوماهنامه علمی- پژوهشی راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، دوره 1، شماره 2.
کاظمی نجف‌آبادی، عفت. (1392). «آینده‌پژوهی و تغییر در برنامه‌های درسی»، همایش ملی تغییر در برنامه درسی دوره‌های آموزش‌وپرورش، صص 433-431
کرمی، مرتضی.،  وقاری زمهریر، زهرا. (1395). «ساختار بهینه تدوین و بازنگری برنامه درسی آموزش عالی: تجربه دانشگاه فردوسی مشهد»، کنگره ملی آموزش عالی ایران، صص 6-1.
کریمی، وجیهه.، نوه ابراهیم، عبدالرحیم.، آراسته، حمیدرضا.، بهرنگی، محمدرضا. (1394). «شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های مدیریت توسعه علوم انسانی؛ ارائه یک مدل مفهومی»، فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، دوره 21، شماره 3، صص 169-151.
کشاورزی، مهدی.، یارمحمدیان، محمدحسین.، نادی، محمدعلی. (1396). «محتوای برنامه درسی مبتنی بر توسعه آینده‌پژوهی در آموزش عالی ایران: پژوهش کیفی»، دو فصلنامه مطالعات برنامه درسی آموزش عالی سال 8، شماره 61، پاییز و زمستان، صص 138-119.
محمودی، مریم.، خادمی کله لو، محمد. (1395). «آسیب‌شناسی فرایند تأسیس رشته‌های جدید دانشگاهی در ایران» دو فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات برنامه درسی آموزش عالی، سال 7، شماره 13، بهار و تابستان، صص 215-188.
مقدسی فرد، حمید. (1385). «آسیب‌شناسی علوم انسانی و رشته‌های آن، اصلاح ساختار کلاس با نظریه رشته علوم اجتماعی»، همایش ملی کنگره علوم انسانی.
ملکی، فخری. (1387). «تأملی در برخی دیدگاه‌های علوم انسانی»، فصلنامه علمی-پژوهشی فلسفه و کلام»، ماهنامه رشد آموزش معارف اسلامی، س 20، ش 68
مهرمحمدی، محمود. (1387). «غفلت زدایی از ابعاد و مؤلفه‌های برنامه درسی ناگفته (مغفول)». سخنرانی ارائه‌شده در دومین نشست ماهیانه انجمن مطالعات برنامه درسی ایران
میرزاپور ارمکی، ابوالفضل. (1390). «اهمیت و ضرورت تحول علوم انسانی و تولید علم دینی و راهکارهای تحقق آن»، رهیافت، ش 49
نصر، احمدرضا.، سولومونیدز، این.، کامرون، الیسون. (1392). «علل و چگونگی تدوین درس جدید و موانع آن در دانشگاه‌های استرالیا»، دو فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهش و نگارش، دوره 17، شماره 29، شمار پیاپی 29، پاییز و زمستان، صص 42-18.
نورآبادی، سولماز.،  احمدی، پروین.، دبیری اصفهانی، عذرا.، فراستخواه، مقصود. (1393). «ضرورت و امکان تغییر برنامه درسی مصوب نظام آموزش عالی ایران به برنامه درسی تلفیقی (مطالعه موردی: گرایش مدیریت آموزشی، دوره کارشناسی)»، فصلنامه آموزش و ارزشیابی، سال هفتم، شماره 25، بهار، صص 122-101.
نیلی احمدآبادی، محمدرضا. (1392). «جایگاه تعلیم و تربیت اسلامی در علوم انسانی»، پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی سال سیزدهم، شماره دوم، تابستان، صص 186-171.