نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
گروه سنجش و اندازه گیری، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
چکیده
مقدمه و هدف: هر انسانی بر اساس ملاکها و معیارهائی که در اختیار دارد، همواره خود را مورد ارزیابی و قضاوت قرار میدهد و میزان کارائی، موفقیت و ارزشمندی خویش را تعیین مینماید. امروزه یکی از آسیبها و چالشهای مهم دانش آموزان مسئله ارزشمندی خود است.
روش شناسی: پژوهش حاضر با روش کیفی گراندد تئوری یا داده بنیاد انجام شد. مشارکت کنندگان در تحقیق شامل 10 نفر از دانش آموزان پسر مدارس متوسطهی اول شهر کرج در سال 1404 بودند که با روش نمونهگیری غیراحتمالی هدفمند انتخاب شدند. همچنین، روش گردآوری دادهها مصاحبه عمیق بود و تا رسیدن به اشباع نظری مصاحبهها ادامه یافت.
یافته ها: تحلیل دادههای حاصل از مصاحبهها نشان داد که «ادراک ارزشمندی خود» بهعنوان مقوله هسته پژوهش، تحت تأثیر مجموعهای از عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی شکل میگیرد. عوامل علّی شامل خانواده، مدرسه، تعلق گروهی، اهداف و ارزشهای فردی، ویژگیهای شخصیتی و خودادراکی بودند که بستر اولیه شکلگیری احساس ارزشمندی خود را فراهم میکردند. در این میان، احساس تعلق و مسئولیتپذیری بهعنوان شرایط زمینهای، تجربه ادراک ارزشمندی خود را تسهیل میکردند. مشارکتکنندگان برای حفظ و تقویت احساس ارزشمندی خود از راهبردهایی مانند خودمراقبتی، احترام به خود، خودکنترلی، مدیریت هیجان، تلاش برای پیشرفت و پایبندی به مسئولیتهای فردی استفاده میکردند. بهکارگیری این راهبردها در نهایت به پیامدهایی همچون احساس شایستگی، احساس خشنودی، امید به آینده و اعتماد به خود منجر میشد.
نتیجه گیری و پیشنهادات: راهبردها و راهکارهایی همچون تشویق کردن، پذیرش شکست، پرهیز از مقایسه، آموزش مسئولیتپذیری بر افزایش ادارک ارزشمندی خود دانشآموزان استفاده کرد.
کلیدواژهها
عنوان مقاله [English]
Perceived Self-Worth Among Male Junior High School Students: A Grounded Theory Study
نویسنده [English]
- Mohammad Reza Falsafinejad
Department of Assessment and Measurement, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
چکیده [English]
Introduction: Adolescence is a critical developmental period during which perceptions of self-worth are shaped by complex interactions among individual, familial, and social factors. Understanding how adolescents develop and maintain a sense of self-worth can provide valuable insights for promoting their psychological well-being. This study aimed to develop a conceptual model of perceived self-worth among first-year male junior high school students.
Methods: This qualitative study employed a grounded theory approach based on Strauss and Corbin's methodology. Participants consisted of 10 first-year male junior high school students in Karaj, Iran, during the 2025–2026 academic year. They were selected through purposive sampling, followed by theoretical sampling until theoretical saturation was achieved. Data were collected through semi-structured, in-depth interviews and analyzed using open, axial, and selective coding with the constant comparative method.
Findings: Perceived self-worth emerged as the core category of the study. The findings indicated that family, school, peer relationships, personal values, personality characteristics, and self-perception constituted the causal conditions influencing perceived self-worth. A sense of belonging and responsibility served as contextual conditions that facilitated its development. Students adopted strategies such as self-care, self-respect, emotional self-regulation, and striving for personal growth to maintain and strengthen their perceived self-worth. These strategies contributed to positive outcomes, including a greater sense of competence, life satisfaction, hope for the future, and self-confidence.
Conclusion: The findings suggest that perceived self-worth is a dynamic and multidimensional process shaped through the interaction of individual, familial, and social contexts.
کلیدواژهها [English]
- Perceived self-worth
- Adolescents
- Junior high school students
- Grounded theory
- Qualitative research
)