نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• حسین کشاورز افشار ¹
• محدثه زمانی ²
• فهیمه باهنر ³

¹ دانشیار گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

² کارشناس ارشد مشاوره مدرسه، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

³ استادیار گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

چکیده

خدمات مشاوره مدرسه از مهم‌ترین ارکان حمایت روانی و تحصیلی برای دانش‌آموزان به شمار می‌رود. هدف پژوهش حاضر واکاوی تجربه ادراک‌شده دانش‌آموزان از نیازها و چالش‌های مربوط به خدمات مشاوره مدرسه بود. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. میدان پژوهش شامل دانش‌آموزان دوره متوسطه دوم در استان زنجان، شهر سلطانیه، در سال تحصیلی 1404-1403 بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند از نوع ملاکی، 12 نفر از آنان تا رسیدن به اشباع داده‌ها انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با روش کلایزی تحلیل شدند. یافته‌ها شامل 2 مضمون اصلی، 9 مضمون فرعی و 122 مفهوم اولیه است. مضامین اصلی و فرعی شامل انتظارات حوزه مشاوره مدرسه (انتظارات واقع‌بینانه دانش‌آموزان از مشاور، انتظارات ایده‌آل دانش‌آموزان از مشاور، انتظارات مشاور از دانش‌آموزان، انتظارات دانش‌آموزان از یک‌دیگر و انتظارات دانش‌آموزان از مدیر و معلمان)، چالش‌ها و دغدغه‌های حوزه مشاوره مدرسه (چالش‌ها و دغدغه‌های دانش‌آموزان در رابطه با مشاور، چالش‌ها و دغدغه‌های دانش‌آموزان در رابطه با یک‌دیگر، چالش‌ها و دغدغه‌های دانش‌آموزان در رابطه با مدیر و معلمان و چالش‌ها و دغدغه‌های دانش‌آموزان در رابطه با خانواده) است. بر اساس نتایج، دانش‌آموزان حضور مشاور در مدرسه را سودمند تلقی کردند، اما نسبت به رازداری و اثربخشی او تردید داشتند. این تردیدها جایگاه خدمات مشاوره مدرسه را تضعیف کرده و مانعی برای اعتماد و بهره‌گیری کامل از ظرفیت‌های آن ایجاد نموده است. بنابراین، بازنگری در رویکردهای مشاوره‌ای و تقویت کارایی و رازداری مشاوران می‌تواند به ارتقای جایگاه و اثرگذاری خدمات مشاوره مدرسه منجر شود.

کلیدواژه‌ها

• نیازها و چالش‌ها
• خدمات مشاوره مدرسه
• دانش‌آموزان

عنوان مقاله [English]

Perceived needs and challenges of students regarding school counseling services

نویسندگان [English]

• Hossein Keshavarz Afshar ¹
• Mohadeseh Zamani ²
• Fahimeh Bahonar ³

¹ Associate Professor, Department of Counseling, Faculty of Psychology and Education, University of Tehran, Tehran, Iran

² Master of school counseling, Faculty of Psychology and Education, University of Tehran, Tehran, Iran.

³ Assistant Professor, Department of Counseling, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

School counseling services are among the most important pillars of psychological and academic support for students. This study explored students’ perceived experiences regarding the needs and challenges related to school counseling services. This study employed a qualitative design within an interpretative phenomenological approach. The field of study included high school students in Soltaniyeh, Zanjan Province, during the 2024–2025 academic year, and 12 of them were selected through purposive criterion sampling until data saturation was achieved. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using Colaizzi’s method. The findings revealed 2main themes, 9subthemes, and 122initial concepts. The main and subthemes included expectations in the domain of school counseling services (realistic expectations of students from the counselor, ideal expectations of students from the counselor, counselors expectations of students, students expectations of one another, and students expectations of the principal and teachers), and challenges and concerns in the domain of school counseling services (students challenges and concerns regarding the counselor, students challenges and concerns regarding one another, students challenges and concerns regarding the principal and teachers, and students challenges and concerns regarding the family). The results indicated that students regarded the presence of counselors in schools as beneficial, yet they expressed doubts about confidentiality and effectiveness. Such uncertainties weakened the role of school counseling services and limited students trust and full utilization of them. Therefore, revising counseling approaches and strengthening both the competence and confidentiality of counselors are essential to enhance the status and effectiveness of school counseling services.

کلیدواژه‌ها [English]

• Needs and Challenges
• School counseling services
• Students