نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه فرهنگیان

چکیده

هدف اصلی پژوهش حاضر تحلیل محتوای تصاویر بخش زیست‌شناسی کتاب‌های علوم تجربی دوره اول متوسطه بر اساس ساحت‌های شش‌گانه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش به روش آنتروپی شانون است. این پژوهش از نوع کاربردی و روش آن کیفی و از نوع تحلیل محتوای جهت‌دار است. جامعه آماری پژوهش، کتب درسی علوم تجربی دوره اول متوسطه (1402-1401) و سند تحول بنیادین آموزش و پرورش (1390) است. با توجه به ماهیت موضوع و محدودیت جامعه پژوهش، نمونه گیری انجام نشد و کل جامعه مورد مطالعه قرار گرفت. بنابر یافته‌های پژوهش از مجموع فراوانی 170 تصویر موجود در محتوای زیست شناسی کتاب‌ها، بیش‌ترین میزان توجه به ساحت « تربیت اعتقادی، عبادی و اخلاقی» و کمترین میزان توجه در کتاب پایه هشتم به ساحت « تربیت اجتماعی و سیاسی» و در کتاب پایه نهم به ساحت های تربیت « اعتقادی، عبادی، اخلاقی» و « علمی و فناوری» است. کتاب پایه هفتم، تنها به چهار ساحت از ساحت‌های شش‌گانه پرداخته است. در بازنگری این کتاب، توجه به دو ساحت تربیتی « اقتصادی و حرفه‌ای» و « علمی و فناوری» به علت اهمیت موضوع ضروری به نظر می‌رسد. همچنین روش آنتروپی شانون نشان داد بیش‌ترین و کمترین ضریب اهمیت به ترتیب مربوط به ساحت « تربیت علمی و فناوری» و ساحت « تربیت اعتقادی، عبادی و اخلاقی» است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Content Analysis of the biology section images of the experimental science books Based on the six areas of the Fundamental Transformation of Education document by Shannon's entropy method

چکیده [English]

The main goal of the current research is to analyze the content of images in the biology department of Experimental science books for the first high school course Based on the six areas of the Fundamental Transformation of Education document through the Shannon entropy method. This research is an applied type and its method is qualitative that is a type of directional content analysis. The statistical population are pictures of the biology sections of experimental science textbooks (1401-1402) and the document of the fundamental transformation of education (1390). Due to the nature of the subject sampling was not done and the whole society was studied. According to the findings, from the total frequency of 170 images, in all three books, the most attention has been paid to the field of religious, devotional and moral education. The least amount of attention in the 8th grade book is to the social and political field and in the 9th grade book to the religious, devotional, moral; and scientific and technological fields. The 7th grade book only deals with four areas. In reviewing this book, paying attention to two areas of economic and professional education; And scientific and technological education seems necessary. In addition, it was determined using Shannon's entropy method, In the experimental science books of the first secondary school, the highest coefficient of importance is related to the field of scientific and technological education, and the lowest coefficient of importance is related to the field of religious, religious and moral education.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Content analysis"
  • "Biology images"
  • "Experimental sciences book"
  • "Fundamental transformation document of education"
آقامحمدی، جواد. (1398). بررسی میزان انعکاس اهداف ساحت‌های شش‌گانه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش در متون درسی. رشد آموزش علوم اجتماعی. 22 (1). 16-21.  
احمدی، خدیجه، رنجدوست، شهرام و عظیمی، محمد. (الف1401). تحلیل محتوای اسناد بالادستی براساس مولفه‌های مطلوب آموزش زبان انگلیسی به روش آنتروپی شانون. فصلنامه تعلیم و تربیت. 38 (2). 46-27.
احمدی، خدیجه، رنجدوست، شهرام و عظیمی، محمد. (ب1401). تحلیل محتوای کتب برنامه درسی زبان انگلیسی دوره متوسطه اول بر اساس روش آنتروپی شانون. مجله راهبردهای آموزش در علوم پزشکی. 15 (5). 535-523.
احمدی‌فر، ر؛ حمیدی، ا و پیرمرادی، د. (1403). تحلیل چگونگی بازنمایی ساحت سیاسی- اجتماعی سند تحول بنیادین در کتاب مطالعات اجتماعی پایه ششم. مطالعات آموزشی و آموزشگاهی. 13، 3، 349-366.
ایراندوست، فاطمه و بشیری، علی. (1401). بررسی رابطة متن و تصویر در کتاب های عربی دورة اول متوسطه (براساس نظریة ماریا نیکولایوا و کارول اسکات). دو ماهنامه بین‌المللی جستارهای زبانی. 13 (4). 255-221.
ایراندوست، فاطمه و جلائی، مریم و زارعی تجره، عباس. (1399). تحلیل محتوای کتابهای عربی دوره اول متوسطه از منظر جهت گیری جنسیتی براساس تکنیک های آنتروپی شانون و تاپسیس. مجله علمی انجمن ایرانی زبان و ادبیات عربی. (57). 114-89.
ایمانی، فائزه و اوستا، میهن و رجایی، سید مهدی. (1398). مروری برروش‌های نوین آموزش زیست‌شناسی. فصلنامه پژوهش در آموزش زیست‌شناسی. 1 (4). 56-43.
بابایی، علی و باندری، سپیده. (1401). تحلیل محتوای کتاب های هدیه های آسمانی دوره ابتدایی از منظر اخلاق زیست محیطی. پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی. 2، 4، 113-127
بازوبندی، محمدحسن؛ مظلوم، غلامرضا و مهدوی، لطف‌الله. (1401). بررسی میزان توجه به مؤلفه‌های زیست محیطی درکتاب‌های علوم‌تجربی دوره اول متوسطه بر اساس روش آنتروپی شانون. علوم و تکنولوژی محیط زیست. 10، 12، 17-30.
براهوئی مقدم، نورمحمد. (1399). تحلیل محتوای بخش زیست شناسی کتابهای علوم تجربی دوره اول متوسطه بر اساس الگوی طراحی آموزشی مریل. 2،5، 1-17.
پاشایی، محمدرضا. (1401). تحلیل محتوای کتاب های فارسی دوره ابتدایی براساس ساخت های تربیت سیاسی و اجتماعی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی. 22 (8). 229-205.
احمدی، منیژه و حسینی، سپیده. (1402). تحلیل مفاهیم سواد محیط زیستی در کتاب های علوم دوره ابتدایی براساس برنامه درسی ملی. مجله محیط زیست و توسعه فرابخشی. 8، 79، 90-105.
حکیمیان، مژگان و خان فراشه، مهناز و دهقان منشادی، منصور. (1401). تحلیل محتوای کتاب علوم تجربی پایه چهارم مقطع ابتدایی براساس رویکرد سند تحول بنیادین با استفاده از روش پردازش اطلاعاتی آنتروپی شانون. نشریه پژوهش در آموزش علوم تجربی. 2 (6). 37-21.
حمزه‌لو، زهره و عباسیان، زهرا. (1401). تحلیل محتوای توصیفی تصاویر علوم تجربی دوره اول ابتدایی. مجله پیشرفت های نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش. 5 (47). 96-80.
خسروی، سمیه، گرگیچ، محمد و سنچولی، سهیلا. (1401). جایگاه مدرسه کار آمد از منظر سند تحول بنیادین با رویکرد مدرسه در افق چشم انداز  1404. مجله پیشرفت‌های نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش. 5 (52). 394-411.
ذبیحی‌سامانی، حیدر و معتمدی‌سده، الهه. (1403). ساحت تربیت اقتصادی و اهمیت آن در زندگی دانش آموزان. سیزدهمین کنفرانس ملی پژوهش های نوین در تعلیم و تربیت،روانشناسی، فقه و حقوق و علوم اجتماعی.
جعفری شعار، امیرحسین، دالوند، رضا و بازوبندی، محمدحسن (1402). تحلیل محتوای بخش زمین شناسی کتاب های علوم تجربی متوسطه اول بر اساس روش ویلیام رومی. پژوهش در آموزش علوم تجربی. 2، 8، 68-73.
رجبی، زهرا، سلطانی، اصغر و علینژاد، مهرانگیز. (1401). تحلیل کتاب های درسی علوم دوره ابتدایی بر اساس بازنمایی مولفه های ماهیت علم با کاربست معادلات آنتروپی شانون. پژوهش در برنامه ریزی درسی. 19 (2). 194-181.
رضایی، مهدیه و زهیری، مریم. (1400). واکاوی محتوای کتاب درسی «انسان و محیط‌زیست» پایه یازدهم دوره متوسطه بر اساس مؤلفه‌های محیط‌زیستی به روش آنتروپی شانون. فصلنامه مطالعات محیط زیست.6، 2، 3710-3719
زارع، فاطمه و رضائیان، لیلا. (1399). تحلیل محتوای کتاب درسی زیست‌شناسی پایه دهم به روش فلش، مک‌لافین و کلوز. فصلنامه پژوهش در آموزش زیست شناسی دانشگاه فرهنگیان. 1 (4). 14-1.
زارعی، عباس، قربانپورآرانی، حسین و باقری، سمیه. (1400). مقایسه میزان توجه به ساحت‌های شش‌گانه تربیت در کتاب‌های فارسی دوره ابتدایی قبل و بعد از اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. مطالعات برنامه درسی. 16، 62، 179-196.
سعادتی، امیرحسین و عبادی مناس، قدرت. (1399). تحلیل محتوای کتاب زیست شناسی پایه دوازدهم بر اساس روش ویلیام رومی. فصلنامه پژوهش در آموزش زیست شناسی دانشگاه فرهنگیان. 2 (5). 76-63.
سلطانی، اکبر و ادیب، یوسف و محمودی، فیروز و واحدی، شهرام. (1397). تحلیل محتوای کتاب های درسی فارسی دوره ابتدایی براساس مؤلفه های هوش های چندگانه: روش آنتروپی شانون. نشریه علمی-پژوهشی آموزش و ارزیابی. 11 (43). 183-157.
سلطانی، شهلا. (1401). تحلیل محتوای کتاب جامعه شناسی 2 متوسطه دوم برپایه ساحت های شش گانه تربیت در سند تحول بنیادین. هفتمین کنفرانس ملی رویکردهای نوین در آموزش و پژوهش.
سمیعی، دوست‌محمد و حافظی، اکرم. (1399). تحلیل محتوای فصل اول کتاب شیمی پایه دهم براساس روش های ویلیام رومی و آنتروپی شانون. فصلنامه پژوهش در آموزش شیمی. 2 (4). 123-97.
شمسی پاپکیاده، سیده زهرا و سرمدی، محمدرضا و امینی‌فر، الهه و شبیری، سید محمد. (1400). تحلیل محتوای کتاب های ریاضی دوره اول ابتدایی براساس مولفه های آموزش پایداری با تکنیک آنتروپی شانون. علوم و تکنولوژی محیط زیست. 23 (8). 118-107.
صاحب‌یار، حافظ و زوار، تقی. (1398). تحلیل محتوای کتاب های پایه های دورة اول ابتدایی براساس مفروضه های نظام آموزش سلامت: مدل آنتروپی شانون. فصلنامه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت ایران. 7 (1). 29-21.
طباطبایی بافقی، سیما، محجوب، علیرضا و سمیعی پاقلعه، دوست‌محمد. (1396). کاربرد روش تجزیه و تحلیل آنتروپی شانون در تحلیل محتوای فصول شیمی کتاب علوم هشتم. سومین کنفرانس ملی مهندسی مواد، مهندسی شیمی و ایمنی صنعتی
عثمانی، محسن و زارع، زهرا. (1401). تحلیل محتوای بخش گیاهی کتاب زیست شناسی (2) پایه یازدهم بر اساس الگوی خلاقیت گیلفورد. فصلنامه پژوهش در آموزش زیست شناسی دانشگاه فرهنگیان. 3 (2). 84-65.
عشقی، ف و فخار، ف. (1403). تحلیل محتوای کتاب علوم ششم مقطع ابتدایی براساس ساحت های شش گانه سند تحول بنیادین. اولین همایش ملی راهبردهای آموزشی و پژوهشی در آموزش و پرورش
عظیم‌پور، سهراب، کریمی فردین پور، یونس و محمودی، فیروز. (1403). واکاوی انطباق برنامه درسی جدید دوره کارشناسی رشته آموزش ریاضی دانشگاه فرهنگیان با ماموریت متناظر در سند تحوّل بنیادین. مطالعات آموزشی و آموزشگاهی. 13، 4، 21-39.
علویان، فیروزه؛ رسولی‌رهقی، زاهده و ساکی‌زاده، ریحانه. (1403). بررسی ساحت زیستی و بدنی در آموزش مباحث شیمی و فیزیک علوم پایه هشتم و تطابق آن با استانداردهای جهانی. پژوهش در آموزش علوم‌تجربی. انتشار آنلاین آبان 1403.
غلامی، اعظم و حیدری، رسول. (1401). تحلیل محتوای کتاب زیست‌شناسی پایه دهم براساس ساحت های شش‌گانه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. فصلنامه نوآوری‌های آموزشی. 21 (82). 132-105.
غلامی، اعظم و قربانی محمدرضا. (1400). تحلیل محتوای کتاب زیست شناسی پایه دهم از نظر ملاک های تعیین، انتخاب و سازماندهی محتوا. فصلنامه آموزش پژوهی دانشگاه فرهنگیان. 7 (28). 60-70.
غلامی، اعظم؛ حیدری، رسول، پوربابایی‌حسن‌سرایی، هستی و درجزنی، مریم. (1402). شناسایی مؤلفه‌ها و تحلیل محتوای کتاب زیست‌شناسی پایة دوازدهم بر اساس ساحت‌های شش گانه سند تحول بنیادین. سومین همایش ملی آموزش زیست‌شناسی.
فتحی، محمدرضا؛ سعاتمند، زهره و یوسفی، علیرضا. (1399). شناسایی مؤلفه‏ها و تحلیل محتوای برنامه درسی علوم تجربی دوره ابتدایی بر مبنای سند تحول بنیادین. فصلنامه پژوهش در نظام های آموزشی. 14، 69-81.
فراست، حسین. (1401). ارزیابی میزان توجه به گرایش‌های مختلف زیست شناسی در مباحث زیست شناسی متوسطه اول و دوم. مطالعات برنامه درسی. 17، 64، 189-216.
فرهادی، نوازالله و گرامی طیبی، زهرا. (1400). تحلیل محتوای کتاب  های فارسی متوسطه اول برپایه ساحت های شش گانه تربیت در سند تحول بنیادین. فصلنامه علوم تربیتی در اسلام. 9 (16). 228-205.
قادری روسنگ، اعظم و کندری، فائزه. (1398). تحلیل محتوای توصیفی تصاویرکتب علوم تجربی دوره ابتدایی براساس معیار عدالت جنسیتی. دو فصلنامه پویش در آموزش علوم تربیتی و مشاوره. 5 (11). 104-86.
کلاته‌عربی، مرضیه و کلاته‌عربی، مرتضی. (1402). تحلیل و بررسی محتوای کتب علوم پنجم و ششم ابتدایی بر اساس میزان توجه به ساحت تربیت علمی و فناوری. اولین کنفرانس بین المللی روانشناسی، علوم اجتماعی، علوم تربیتی و فلسفه
لهراسبی، محمد. (1400). تحلیل محتوای مقایسه‌ای تصاویر فصل الکتروشیمی کتاب شیمی پیش دانشگاهی با فصل دوم کتاب شیمی پایه دوازدهم. پژوهش در آموزش شیمی. 3 (2). 69-53.
محمودی، س، شرفی، محمود و زارع، پریسا. (1401). تحلیل محتوای کتاب های فارسی دوره ابتدایی از منظر توجه به عناصر زیست محیطی. نشریه علوم و تکنولوژی محیط زیست. 24، 2، 117، 221-228
محمدی، مهتاب. (1401). تحلیل محتوای کتب درسی علوم تجربی دوره دوم ابتدایی از نظر میزان توجه به مؤلفه های محیط زیست. پژوهش در آموزش علوم تجربی. 2، 4، 65-88.
میر، غلامرضا، دلفان‌حیدری، قنبرعلی و بنیسی، وحید . (1403). تحلیل محتوای درس فارسی پایه پنجم ابتدایی بر اساس ساحت‌های ششگانه تعلیم و تربیت. سلامت روان در مدرسه. 2، 1، 96-113.
نجات، سید جعفر و محمدزاده، سعید. (1401). تحلیل محتوای کمی کتاب دانش فنی پایه رشته ی امور زراعی شاخه ی فنی حرفه ای بر اساس روش ویلیام رومی در سال تحصیلی 1400-1401. فصلنامه پژوهش در آموزش زیست شناسی دانشگاه فرهنگیان. 4 (1). 44-29.
نصیحت، ناهید و باغبانی، رضوان. (1402). واکاوی ساحت‌های تربیت اقتصادی و حرفه‌ای، و علمی و فناوری در کتاب «عربی» پایه هشتم. پژوهش در آموزش زبان و ادبیات عرب. 5، 2، 72-82.
نوری، رضا و امانی، وحید. (1399). تحلیل محتوای کتاب درسی شیمی پایه دهم بر اساس مقوله های ویلیام رومی و به روش آنتروپی شانون. فصلنامه پویش در آموزش علوم پایه. 6 (18). 72-59.
وطن‌پور، حمیدرضا. (1403). سنجش و ارزیابی مؤلفه‌های محیط‌زیستی در کتاب‌های درسی علوم تجربی مقطع متوسطة اول براساس آنتروپی شانون با نگرش ویژه به رویکرد STSE. نشریه محیط زیست طبیعی. 77، 3، 429-440.