نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه الزهرا (س)

2 دانشگاه الزهرا

3 پژوهشگر دانشگاه امام حسین (ع)

چکیده

هدف از تحقیق حاضر قابل ارزیابی نمودن دیدگاه یکپارچگی دانش در برنامه درسی و بهره بردن از فواید آموزشی و تربیتی آن است؛ لذا از همه دیدگاه های علمی، فلسفی و دینی در تعیین معیارها استفاده شده است. در این مقاله اصول اساسی وحدت علوم بر اساس انطباق با اسناد بالادستی تعلیم و تربیت کشور و همسو با دیدگاه توحیدی مورد نظر قرار گرفته است. روش تحقیق حاضر تحلیل محتوا است که در تعریف شاخص های کیفی وحدت علوم و تطبیق آن بر کتابهای درسی علوم تجربی ابتدایی مورد استفاده بوده است. یافته های تحقیق حاکی است که شش معیار اصلی برای تقویت هدف وحدت علوم می توان ذکر نمود که عبارتند از : 1- رویکرد بین رشته ای(بر اساس 11 حوزه معرفتی طرح تحول)، 2- فلسفه علم، 3- تاریخ علم، 4- جهان بینی توحیدی و فطری، 5- شعارها و استعاره های علمی و تربیتی، 5- گفتگو و تعامل. در نتیجه گیری به نظر رسید کتابهای علوم تجربی ابتدایی در برخی شاخص های ذیل معیار اول قابل قبول و در برخی دیگر قابل قبول نیست. معیارهای دوم تا چهارم نیز وضعیت قابل قبولی ندارند. معیار پنجم شامل مشارکت، کار گروهی و بحث و بررسی در کلاس وضعیت قابل قبولی دارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

qualitative indicators of knowledge integration in the curriculum; Case study: content analysis of experimental science in elementary school

نویسندگان [English]

  • tayebeh akbaripuyani 1
  • ali sattari 2
  • yaser hakimi 3

1 phd stu. uni. of alzahra

2 alzahra university

3 researcher in imam houssein university

چکیده [English]

The purpose of the present research is to evaluate the view of the integration of knowledge in the curriculum and to take advantage of its educational benefits; Therefore, all scientific, philosophical and religious viewpoints have been used in determining the criteria. In this article, the basic principles of the unity of the sciences are considered based on the compliance with the top documents of the country's education and training and in line with the monotheistic point of view. The current research method is content analysis, which has been used in defining the qualitative indicators of the unity of sciences and applying it to textbooks of elementary experimental sciences. The findings of the research indicate that six main criteria can be mentioned to strengthen the goal of the unity of sciences, which are: 1- Interdisciplinary approach (based on epistemic areas of the transformation plan), 2- Philosophy of science, 3- History of science, 4- monotheistic and innate worldview, 5- slogans and scientific and educational metaphors, 5- dialogue and interaction. In the conclusion, it seemed that the experimental science books of the fifth elementary school are acceptable in some indicators under the first criterion and not acceptable in others. The second to fourth criteria are also not acceptable. The fifth criterion including participation, group work and discussion in the class has an acceptable status.

کلیدواژه‌ها [English]

  • integration of knowledge
  • unity of sciences
  • curriculum
  • elementary education
  • plan for the fundamental transformation of education in the Islamic Republic of Iran
السون، متیو اچ.، رامیرز، جولیو جی. (1400). مقدمه‌ای بر نظریه نظریه‌های یادگیری، علی‌اکبر سیف، تهران: نشر دوران
 امید مسعود. (1374).  فلسفه علم چیست؟ فلسفه علم چیست، کیهان اندیشه،ش 64
 احمدی پروین. (1388). برنامه درسی میان‌رشته‌ای، مقاله علمی وزارت علوم، مطالعات میان رشته ای در علوم انسانی،ش3
 اوزمن، هوارد.، ساموئل، کراور. (1396). مبانی فلسفی تعلیم و تربیت، متقی فر عباس، حسین خانی هادی، ضرابی عبدالرضا، موسوی نصب محمدصادق، رزاقی هادی، زیر نظر دکتر غلامعلی سرمد، قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
ایمانی نائینی، محسن.، شرفی، محمود.،(1388). تبیین دیدگاه مارتین بوبر و نقد دلالت‌های آن در تربیت اخلاقی بر اساس دیدگاه سهروردی، رساله دکتری، فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه تربیت مدرس
 باقری، خسرو.،سجادیه، نرگس.،توسلی، طیبه. (1389). رویکردها و روش‌های پژوهش در فلسفه تعلیم و تربیت، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی
 براهویی مقدم، نورمحمد.، کهرازهی مجید. (1399). مطالعه تطبیقی روش‌های تدریس آموزش علوم تجربی دوره ابتدایی در ایران و انگلستان،  توسعه حرفه ای معلم سال پنجم تابستان،  شماره 2 (پیاپی 16)
برزگر، ابراهیم. (1387)،.  تاریخچه، چیستی و فلسفه پیدایی علوم میان‌رشته‌ای، فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، زمستان، سال اول، ش 11، صص 37-56
توسلی طیبه. (1385).  فلسفه تحلیلی و تأثیر آن بر فلسفه تعلیم و تربیت، فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز، پاییز، پیاپی 20، صص 1-32
جعفری ثانی، حسین.، رحمتی، مریم. (1386). تحلیل محتوای: میزان انطباق کتاب تعلیمات اجتماعی پایه پنجم ابتدایی با اصول انتخاب و سازمان‌دهی برنامه درسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، مجله علوم تربیتی و روان‌شناسی، شهریور، سال چهارم، صص 54-39
جمعی از محققین. (بیتا). دانشنامه امام خمینی، ج 2، قم: کتابخانه دیجیتال نور
حاتمی، محمدمهدی.، صادقی رضا. (1398). خوانش انتقادی مدل‌های وحدت علوم در قرن بیستم، غرب‌شناسی بنیادی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دو فصلنامه علمی، پاییز و زمستان، سال دهم، شماره دوم، صص 58-39
حمیدی، فائزه.، حیدری، عاطفه. (1399). تحلیل محتوای کیفی کتاب درسی پنجم ابتدایی بر مبنای مؤلفه‌های کنجکاوی، پرسشگری و داشتن تفکر انتقادی، اولین کنفرانس ملی پژوهش‌های کاربردی در فرایندهای تعلیم و تربیت
خسرونژاد، مرتضی.، شکرالله زاده، سودابه. (1397). معنا و مبنای دیالوگ در جنبش فلسفه برای کودکان: کوششی در تدوین نظریه یادگیری و آموزش دیالوجیک، مجله مطالعات آموزش و یادگیری، دوره دهم، شماره یکم، بهار و تابستان، شماره 74، صفحه 56 تا 93
خنیفر، حسین.، مسلمی، ناهید. (1398). مبانی و اصول روش‌های پژوهش کیفی رویکردی نو، ج 1، تهران: نگاه دانش
زارعی، عباس.، قربانپور آرایی، حسین.، باقری، سمیه. (1400). مقایسه میزان توجه به ساحت‌های شش‌گانه تربیت در کتاب‌های فارسی دوره ابتدایی قبل و بعد از اجرای سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش، فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایران، سال 16، ش 62، پاییز 1400
زنگویی، اسدالله.، شعبانی ورکی، بختیار.، فتوحی، محمود.، مسعودی، جهانگیر. (1389). استعاره: مفهوم، نظریه‌ها و کارکردهای آن در تعلیم و تربیت مطالعات تربیتی و روانشناسی، شماره 11، 77-108
سجادی، جعفر. (1375). فرهنگ علوم فلسفی و کلامی، تهران: امیرکبیر
شیخ رضایی، حسین. (1387) رویکرد علیّ به ویژگی‌ها و مسئله وحدت علم، حکمت و فلسفه، بهار، سال 4، ش 1، صص 65-78
طاهرزاده، اصغر. (بیتا). تاریخ فلسفه و کلام اسلامی، بیتا، اصفهان: موسسه فرهنگی لب المیزان
علم الهدی، جمیله. (1398). نظریه اسلامی رشد انسان، تهران: دانشگاه شهید بهشتی
فتحی، محمدرضا.، سعادتمند، زهره.، یوسفی، علیرضا.(1399). شناسایی مؤلفه‌ها و تحلیل محتوای برنامه درسی علوم تجربی دوره ابتدایی بر مبنای سند تحول بنیادین، فصلنامه پژوهش در نظام‌های آموزشی، دوره 14، تابستان
فرمهینی فراهانی، محسن. (1394). فرهنگ توصیفی فلسفه تعلیم و تربیت، تهران: آییژ
قاسمی، فرشید.، جهانی، جعفر. (1388). ارزیابی اهداف و محتوای کتاب‌های علوم تجربی دوره ابتدایی از دیدگاه الگوی آموزش خلاقیت پلسک، فصلنامه مطالعات برنامه درسی، سال سوم، ش 10، پاییز، صص 39-64
قرمزی، ثنا. (1399). نقش محمد زکریای رازی در توسعه علم پزشکی، تحقیقات جدید در علوم انسانی، پاییز، دوره جدید، ش 29، صص 183-204
کاشفی، حسین بن علی. (1379). جواهر التفسیر، ۱ ج، تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب
 کیانی، فرحناز. (1393). بررسی جایگاه تاریخ علم در کتاب درسی علوم تجربی پایه پنجم دوره ابتدایی، اولین کنفرانس ملی روانشناسی و علوم تربیتی
گوتک، جرالد. (1399). مکاتب فلسفی و آراء تربیتی، ترجمه محمدجعفرپاک سرشت، تهران: سازمان سمت
ماهروزاده، طیبه.(1395). مبانی فلسفی و اجتماعی و سکولاریسم و مدرنیسم: چالش‌های در حوزه معرفت دینی، تهران: سمت
دیویی، جان.   وحدت وجود انسانی، ح . س پسیان، مهرسال هشتم 1331 شماره 12
مطهری، مرتضی. (1386)، آشنایی با قرآن جلد 8، تهران: صدرا
مطهری، مرتضی. (1395). گریز از ایمان گریز از عمل، تهران: صدرا
مطهری، مرتضی. (1390). اصول فلسفه و روش رئالیسم، ج 1، تهران: صدرا
مطهری، مرتضی. (1377). یادداشت‌ها، ج 4، تهران: صدرا
مطهری، مرتضی. (1390). اصول فلسفه و روش رئالیسم، ج 2، تهران: صدرا
مظلومی رجبعلی (1386). گامی در مسیر تربیت اسلامی، تهران: آفاق
ملکی، حسن. (1399). الگوی تدوین برنامه درسی با رویکرد فطرت گرایی توحیدی، ندای تحول، تهران: وزارت آموزش‌وپرورش، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش
مؤمنی راد، اکبر،.، علی‌آبادی، خدیجه.، فردانش، هاشم.،  مزینی، ناصر. (1392). تحلیل محتوای کیفی در آیین پژوهش: ماهیت، مراحل و اعتبار پژوهش،  فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، ش 14، سال چهارم، زمستان
مهدوی نژاد، محمدحسین. (1384). ویتکنشتاین: معنا، کاربرد و باور دینی، نامه حکمت، ش 5، بهار و تابستان، صص 69-104
 نخستین، مهدی. (1355). هدف پرورش و روش آموزش: روش در آموزش نظریه و روش سقراط، گوهر آبان، شماره 44
نگهبان، محدثه. غلامحسینی، مرضیه. فراهانی، فاطمه. (1394).تحلیل محتوای کتاب فارسی بخوانیم پایه پنجم ابتدایی بر اساس تکنیک ویلیام رومی، همایش ملی آموزش ابتدایی، دوره اول، اداره کل آموزش‌وپرورش استان خراسان جنوبی، دانشگاه بیرجند، انجمن مطالعات برنامه درسی ایران
وفایی، رضا.، فضل‌اللهی قمشی، سیف‌الله.، طالعی فر، احمد. (1396). بررسی میزان توجه به ساحت‌های شش‌گانه تربیت سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش در کتاب‌های درسی مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی، شماره 2،مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی سال دوم تابستان
ویلسون، ادوراد. (1398). یکپارچگی دانش، ترجمه محمدابراهیم محجوب، تهران: نشر نی
هوشمندی، فاطمه. شمشیری، بابک. (1397). تدریس درس علوم پایه اول دوره ابتدایی به روش آموزش فلسفه برای کودکان، آموزش پژوهی، زمستان، شماره 16، صص 1-15
 
کتاب‌های درسی تحلیل‌شده در مقاله
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی درسی. (1399). علوم تجربی اول ابتدایی، چاپ دهم، تهران: اداره کل نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی، شرکت افست
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی درسی. (1401). علوم تجربی دوم ابتدایی، چاپ دوازدهم، تهران: اداره کل نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی درسی. (1395). علوم تجربی سوم ابتدایی، چاپ چهارم، تهران: اداره کل نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی درسی. (1398). علوم تجربی چهارم ابتدایی، تهران: اداره کل نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی درسی.(1399). علوم تجربی پنجم ابتدایی، تهران: اداره کل نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی درسی.(1401).علوم تجربی ششم ابتدایی، چاپ یازدهم، تهران: اداره کل نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی
سایت‌های اینترنتی
نخستین جشنواره تجربه‌های موفق مدارس، مجموعه شعارهای 50 مدرسه جهان، وزارت آموزش‌وپرورش و دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، شهریور 1398، آخرین به‌روزرسانی: 26 مرداد 1401، sru.ac.ir
سایت مدرسه بهار آزادی www.bahar-azadi.ir