نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد. مشهد، ایران

2 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد.مشهد، ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تحلیل و مقایسۀ محتوای کتاب فارسی خوانداری سوم ابتدایی سال (1392-1391) که آخرین سال آموزشی کتاب فارسی درسی قدیم است و کتاب فارسی خوانداری سوم ابتدایی سال (1399-1398) که کتاب آموزشی کنونی در این پایه می‌باشد، انجام شده است. این مطالعه با استفاده از روش تحلیل محتوای توصیفی ویلیام رومی و تعیین ضریب درگیری برای مقوله‏‌های متن، تصاویر و پرسش‌ها انجام شده است. جامعۀ آماری، دو کتاب نامبرده است که برابر با نمونۀ آماری می‌باشد. به منظور تعیین ضریب درگیری و سنجش میزان فعال بودن کتاب‌ها، محتوای آن‌ها در انواع مقوله‌ها بر طبق این روش جایگزین شده و سپس مقوله‌های فعال بر مقوله‌های غیرفعال تقسیم می‌شود. نتایج بررسی این تحقیق حاکی از این ‌است که بر خلاف متن کتاب فارسی خوانداری سال (1392-1391)، در تهیه و تدوین کتاب فارسی خوانداری سال (1399-1398) استانداردهای لازم برای نگارش متن در نظر گرفته نشده است. در تنظیم تصاویر طبق این تحلیل در هر دو کتاب مذکور تصاویر فعال نمی‏باشند. همچنین نتایج این تحلیل در مورد پرسش‌های هر دو کتاب گویای این مطلب است که برخلاف کتاب فارسی خوانداری سال (1392-1391) پرسش‌های کتاب فارسی خوانداری سال (1399-1398) به روشی فعال تنظیم شده است. بنابراین پیشنهاد می‌شود در متن و تصاویر کتاب فارسی خوانداری کنونی (سال 1399-1398) بازنگری لازم صورت پذیرد تا دانش‌آموزان به لحاظ یادگیری ارتباط بهتری با آن‌ها برقرار کنند و درگیری ذهنی و میزان تفکر آنان در جهت مثبت ارتقا یابد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Content Analysis of Persian Reading Books for the Third Grade of Primary School Based on William L. Romey’s Approach: A Case Study of the Academic Year 2012 and 2020

نویسندگان [English]

  • Shima Ebrahimi 1
  • Faribasadat Panjtani 2

1 Department of Persian Language and Literature, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran

2 Department of Persian Language and Literature, Ferdowsi university of Mashhad, Mashhad, Iran

چکیده [English]

The present study aims at evaluating two versions of the content of the coursebook Reading Persian, developed for the third grade of elementary school. The book was first published for the academic year 2012-2013, and it was then revised and updated for the academic year 2019-2020. The descriptive content analysis—developed by William L. Romey—and involvement coefficient were employed to analyze the book content. The analysis consists of gauging the involvement coefficient for the text components, including the questions and illustrations. The results show that in contrast to the older version of the book, published for the academic year 2012-2013, the newer version has failed to consider the adequate standards, and demanded writing a decent coursebook. As a result, it seems that revising the coursebook is a must to meet the expectations. Given that the illustrations of the two books failed to promote active learning strategies and interactive items, the book's authors are invited to include images that facilitate understating of the book content and encourage students' reflection. The results also indicate that the questions employed in the newer version of the textbook are more engaging and increase students’ level of involvement with the learning process.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "content analysis"
  • "William l Romeys approach"
  • "the course book reading Persian"
  • "primary school"
  • "active/passive categories"
آرمند، محمد. (1384). نقش تصویر در کتاب‌های درسی و اصول طراحی آن. سخن سمت، 15، 80-55.
ابراهیمی، شیما؛ و جهانی، زهرا. (1400). معرفی الگوی روایت‌محور هَیَجامَدی در بازنگری کتاب‌های تاریخ زبان فارسی. زبان‌پژوهی، 14(43)، 155-188.
اتابک، رضا.، بابا رحمتی، فاطمه و اتابک، مرضیه. (1398). تحلیل محتوای کتاب جدیدالتألیف علوم تجربی ششم ابتدایی به روش ویلیام رومی در سال (96-1395). پویش در آموزش علوم انسانی، 4(14)، 11-27.
براهویی مقدم، نورمحمد. (1398). تحلیل محتوای کتاب زیست‌شناسی پایه یازدهم از منظر فعال یا غیرفعال بودن بر اساس روش ویلیام رومی. پژوهش در آموزش زیست‌شناسی، 1(3)، 53-72.
پیش‌قدم، رضا؛ و ابراهیمی، شیما. (1398). نگاهی نو به آموزش دستور زبان: معرفی آموزش فکربردی، جستارهای زبانی، 10(5)، 101- 127.
پیش‌قدم، رضا. (1398). معرفی الگوی مفهومی آموزش. مشهد: معاونت آموزشی دانشگاه فردوسی مشهد.
پیش‌قدم، رضا؛ و ابراهیمی، شیما. (1401). معرفی زینتگری زبانی: رویکردی نوین فراتر از توانش ارتباطی. جستارهای زبانی، 13(1)، 1-28.
حسن‌مرادی، نرگس. (1388). تحلیل محتوای کتاب درسی. تهران: آییژ.
دفتر تألیف کتاب‌های درسی عمومی و متوسطۀ نظری. (1398). فارسی سوم دبستان. تهران: ادارۀ کل نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی.
دلاور، علی. (1390). مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی. تهران: رشد.
رجایی، علی؛ و فاتحی، محمدمهدی. (1395). تحلیل محتوای کتاب فارسی خوانداری پایه سوم به روش ویلیام رومی. کنفرانس جهانی روان‌شناسی و علوم تربیتی، حقوق و علوم اجتماعی در آغاز هزاره سوم، شیراز، ایران.
رضایی، رضا. (1395). پرورش خلاقیت ذهن در نظام آموزش‌وپرورش. تهران: مناره
رضایی، معصومه. (1400). تحلیل محتوای مطالعات اجتماعی پایه چهارم به روش ویلیام رومی. پژوهش در آموزش مطالعات اجتماعی، 3(2)، 123-146.
عظیم پور، سهراب.، واحدی، حسین؛ و منصوری، سجاد. (1399). تحلیل محتوای کتاب هندسه 1 پایه دهم رشتۀ ریاضی و فیزیک بر اساس روش ویلیام رومی. پویش در آموزش علوم پایه، 6(21)، 38-47.
کندری، آوا.، قادری روسنگ، اعظم؛ و مسلمی، شهلا. (1400). تحلیل محتوای کتاب علوم تجربی پایه چهارم ابتدایی بر اساس تکنیک ویلیام رومی. پویش در آموزش علوم پایه، 7(24)، 1-19.
مصلح امیردهی، هادی؛ و احمدی جویباری، مریم. (1398). بررسی میزان فعال و غیرفعال بودن محتوای کتاب هدیه آسمانی پایه پنجم ابتدایی بر اساس تکنیک ویلیام رومی. پویش در آموزش علوم انسانی، 5(17)، 28-39.
مصلی نژاد، ابوالفضل؛ و حسینی، سیده‌اشرف‌السادات. (1394). تحلیل محتوای کتاب فارسی دوم دبستان (خوانداری) بر اساس تکنیک ویلیام رومی. همایش ملی آموزش ابتدایی، بیرجند، ایران.
مرادی، سارینا و زینت زاده، رؤیا و احمدی، ژیلا. (1398). تحلیل محتوای کتاب مطالعات اجتماعی پایه‌ی سوم ابتدایی سال 1397 بر اساس روش ویلیام رومی. ششمین کنفرانس ملی روان‌شناسی، علوم تربیتی و اجتماعی، بابل.
معروفی، یحیی؛ و یوسف‌زاده، محمدرضا. (1388). تحلیل محتوا در علوم انسانی راهنمای عملی تحلیل کتاب‌های درسی. همدان: سپهر دانش.
معروفی، یحیی؛ و یوسف زاده، محمدرضا. (1397). تحلیل محتوا در علوم انسانی با تأکید برتحلیل محتوای کتاب‌های درسی. همدان: سپهر دانش.
ملکی، حسن. (1388). برنامه‌ریزی درسی (راهنمای عملی). تهران: سازمان سمت.
نادری، ناهید.، نوروزی، رضاعلی؛ و سیادت، سیدعلی. (1395). سیاست‌گذاری در آموزش‌وپرورش. اصفهان: یارمانا.
نوریان، محمد؛ و سالم، صدیقه. (1394). چگونگی ارتباط متن و تصویر در کتاب‌های درسی علوم پایه دوم و ششم ابتدایی ایران در سال تحصیلی 92-91. پژوهش در  برنامه‌ریزی درسی، 2(19)، 104-116
نوریان، محمد. (1386). تحلیل محتوای کتاب‌های فارسی سال اول دبستان در ایران. فصل‌نامه روان‌شناسان ایرانی، 3(12)، 366-357.
نوریان، محمد. (1394). روش‌های ارزشیابی کتاب‌های درسی با تأکید بر تحلیل محتوای کمی و کیفی. تهران: شورا.
نیک نفس، سعید؛ و علی‌آبادی، خدیجه. (1392). نقش تحلیل محتوا در فرآیند آموزش و طراحی کتاب‌های درسی. جهانی رسانه،  8(2 (پیاپی 16)), 124-150.