نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه برنامه درسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشکده روانشناسی دانشگاه تهران

3 دبیر آموزش و پرورش

چکیده

هدف این پژوهش، بررسی ادراک معلمان در خصوص فرصت‌ها و چالش‌های برنامه ویژه مدرسه بود. این مطالعه با استفاده از رویکرد کیفی و طرح پدیدارشناسانه صورت گرفت. با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند، پس از انجام 2۴ مصاحبه کیفی نیمه ساختاریافته با معلمان اشباع داده‌ها حاصل شد. تحلیل دیدگاه‌های معلمان موجب شناسایی هشت فرصت شامل: آشنایی عملی دانش‌آموزان با انواع مهارت‌ها، افزایش انگیزه در دانش‌آموزان به یادگیری، افزایش مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان، فراهم شدن زمینه‌ای برای شناخت توانمندی‌های دانش‌آموزان، ایجاد زمینه‌ای برای اصلاح سبک زندگی، افزایش تفکر خلاق در دانش‌آموزان، افزایش انگیزه شغلی معلمان، ترغیب معلمان به کسب اطلاعات در خصوص مهارت‌های حرفه‌ای متناسب با شرایط محلی و هم‌چنین شش چالش شامل: محدودیت در زمان اجرا، نبود امکانات اجرایی در مناطق حاشیه شهر و روستاها، محدودیت اجرا برنامه در کلاس‌های چندپایه، بی‌رغبتی برخی معلمان به اجرا، ناهماهنگی در فرآیند اجرای برنامه و مشکلات مرتبط به ارزیابی دستاوردهای طرح گردید. یافته‌های این پژوهش می‌تواند در گسترش و تقویت برنامه‌ریزی درسی مبتنی بر مدرسه به عنوان راهبردی برای تمرکززدایی نظام برنامه‌ریزی درسی کشور به مسئولین امر یاری رساند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigating Teachers' Perceptions of the Opportunities and Challenges of the School Special Curriculum: A Phenomenological Study

نویسندگان [English]

  • Rezvan Hakimzadeh 1
  • fahimeh abbasi 2
  • tayyebeh zamani 3

1 Associate Professor, University of Tehran

2 Faculty of psychology University of Tehran

3 Teacher of ministry of education

چکیده [English]

The purpose of this study was to investigate teachers' perceptions of the opportunities and challenges of the School-Specific Curriculum. This study was conducted using a qualitative approach and phenomenological design. Using purposive sampling, data saturation was obtained after 24 semi-structured qualitative interviews with teachers. Analyzing teachers' perspectives identifies eight strengths, including: students' practical familiarity with different types of skills, increasing students 'motivation to learn, increasing students' social skills, providing a basis for recognizing students 'abilities, creating a basis for lifestyle modification, increasing students' creative thinking, increasing Teachers' job motivation, encouraging teachers to acquire information about professional skills appropriate to local conditions, as well as six challenges, including: time constraints, lack of executive facilities in suburban and rural areas, restrictions on multi-grade classes, and the reluctance of some teachers to perform. There were inconsistencies in the program implementation process and problems related to evaluating the achievements of the curriculum. The findings of this study contribute the authorities in expanding and strengthening school-based curriculum as a strategy in decentralizing the country's curriculum system.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Teacher Perception
  • Special School Curriculum
  • Elementary Schools
  • Qualitative Approach
احمدی، سارا (1393). برنامه‌ریزی درسی مدرسه –محور راهبردی برای تمرکززدایی از نظام برنامه‌ریزی درسی. اولین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم تربیتی و روان‌شناسی، مطالعات اجتماعی و فرهنگی. تهران.
آقازاده، محرم (۱۳۸۴). بررسی وضعیت برنامه‌ریزی درسی غیرمتمرکز در کشورهای اروپایی و امریکا. مجموعه مقالات همایش تمرکز و عدم تمرکز در فرایند برنامه‌ریزی درسی (۱۰). کرمان، انجمن مطالعات برنامه درسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان.
اکرمی، سید کاظم و محمدحسن، حسینی (۱۳۸۴). مقایسه نقش معلمان در نظام‌های برنامه‌ریزی درسی متمرکز و غیرمتمرکز. مجموعه مقالات همایش تمرکز و عدم تمرکز در فرآیند برنامه‌ریزی درسی (۲۹). کرمان، انجمن مطالعات برنامه درسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان.
ایزدی، صمد (۱۳۸۴). تحلیل گرایش به نظام‌های  برنامه‌ریزی درسی متمرکز و غیرمتمرکز در برخی کشورها. مجموعه مقالات همایش تمرکز و عدم تمرکز در فرایند  برنامه‌ریزی درسی (۱۹). کرمان، انجمن مطالعات برنامه درسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان.
تورانی، حیدر (۱۳۹۸). بوم: برنامه ویژه مدرسه. فصلنامه رشد مدیریت مدرسه، (۱۷) ۳، ۲.
رئیس دانا، فرخ لقا و تلخابی، محمود (۱۳۸۴). برنامه‌ریزی درسی غیرمتمرکز: ضرورت‌ها و الزامات. مجموعه مقالات همایش تمرکز و عدم تمرکز در فرایند  برنامه‌ریزی درسی (۱۲)، کرمان، انجمن مطالعات برنامه درسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان.
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی درسی (۱۳۹۷). مدرسه ما تقدیم می‌کند: راهنمای عمل برنامه ویژه مدرسه (بوم). تهران: چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
سلسبیلی، نادر (۱۳۸۶). گذار نظام برنامه‌ریزی درسی ایران به سمت عدم تمرکز در طراحی و تدوین برنامه درسی، با تأکید بر برنامه‌ریزی مبتنی بر مدرسه. فصل‌نامه مطالعات برنامه درسی، (۱) ۴، ۴۹-۶۸.
سلسبیلی، نادر و محمدحسین، حسینی (۱۳۸۳). برنامه‌ریزی درسی مبتنی بر مدرسه. ویژگی‌ها، نوآوری‌ها و چالش‌ها. پژوهشکده تعلیم و تربیت، تک‌نگاشت شماره ۳۸.
حکیم زاده، رضوان و محمد عطاران (۱۳۸۴). تأثیر جهانی‌شدن بر جهت‌گیری‌های آینده برنامه‌ریزی درسی در نظام‌های متمرکز. مجموعه مقالات همایش تمرکز و عدم تمرکز در فرایند  برنامه‌ریزی درسی (۱۶)، کرمان، انجمن مطالعات برنامه درسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان.
فرج پوربناب، فاطمه (1397). نقش هوشمندسازی مدارس بر فرآیند یادگیری. کنفرانس بین‌المللی دستاوردهای نوین پژوهشی در علوم انسانی و مطالعات اجتماعی و فرهنگی. کرج.
قاسم پور، حسین (۱۳۸۴). چالش‌های ناظر بر طراحی و تولید برنامه درسی با رویکرد کاهش تمرکز. مجموعه مقالات همایش تمرکز و عدم تمرکز در فرایند  برنامه‌ریزی درسی (۲۳)، کرمان، انجمن مطالعات برنامه درسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان.
گویا، زهرا و ایزدی، صمد (۱۳۸۲). برنامه درسی ملی، تمرکز و عدم تمرکز در برنامه‌ریزی درسی، در جستجوی الگوی مناسب، گزارش پژوهش‌محور مطالعاتی چهارم از مجموعه مطالعه در مسائل و مباحث اساسی حوزه برنامه‌ریزی درسی و روش‌های تدریس. تهران: پژوهشکده تعلیم و تربیت.
مفتوح، شهناز؛ کرمی‌پور، محمدرضا و سمندری، لطف‌الله (۱۳۹۵). امکان‌سنجی تألیف کتب درسی به‌صورت نیمه‌متمرکز در سطح استان خوزستان با توجه به برنامه درس ملی و سند تحول بنیادین. کنفرانس بین‌المللی نخبگان مدیریت. تهران.
نریمانی، فرحناز و سلیمانی، نوران (1396). عوامل بازدارنده مدیریت مدرسه محور در دبیرستان‌های ناحیه یک شهرستان اردبیل از دیدگاه مدیران و دبیران. همایش ملی رویکردهای نوین آموزشی و پژوهشی در تعلیم و تربیت. بندرعباس.